Somber zijn tijdens je zwangerschap

Stralend de zwangerschap door, heerlijk genieten van je groeiende buik en verlangend naar je kindje… dat is toch hoe zwanger zijn hoort te voelen? Laat ik maar met de deur in huis vallen: ik voel me niet stralend en oneindig gelukkig. De meeste tijd ervaar ik juist somberheid.

Op dit moment ben ik zwanger van ons tweede kindje. Hier in huis loopt een vrolijke jongen van drie jaar rond die veel met mama wil spelen. Tegelijkertijd heb ik een eigen onderneming én ervaar ik wat fysieke klachten van de zwangerschap. Toch heb ik niet het gevoel dat dat dé oorzaak is van mijn veelal sombere stemming.

Misschien voel jij je ook zo? In deze blog deel ik mijn ervaring met somberheid tijdens de zwangerschap, vertel ik hoe je een zwangerschapsdepressie kunt herkennen, bespreek ik andere mogelijke oorzaken van sombere gevoelens en geef ik je tips die mij helpen.

Zwangerschapsdepressie of ‘gewoon’ somber tijdens je zwangerschap?

Sombere gevoelens komen vaker voor dan je denkt. Maar wanneer is het ‘gewoon’ een moeilijke dag, en wanneer is er echt sprake van een zwangerschapsdepressie?

Een zwangerschapsdepressie is een serieuze aandoening die je stemming en dagelijks functioneren beïnvloedt. Het is niet hetzelfde als af en toe even balen of moe zijn. De volgende signalen kunnen wijzen op een zwangerschapsdepressie:

Symptomen van een zwangerschapsdepressie:

• Je voelt je dagelijks somber of leeg, langer dan twee weken
• Je hebt nergens zin in (ook niet in dingen waar je eerder blij van werd)
• Je huilt veel of juist helemaal niet, maar voelt je emotioneel afgevlakt
• Je hebt moeite om te slapen, of slaapt juist te veel
• Je eet veel meer of juist nauwelijks
• Je piekert veel en voelt je snel angstig of gespannen
• Je voelt je schuldig of waardeloos
• Je hebt weinig tot geen binding met je zwangerschap of het kindje in je buik
• In extreme gevallen kunnen ook gedachten aan de dood of zelfdoding voorkomen

Herken je dit? Wees dan alsjeblieft mild voor jezelf en zoek hulp. Je bent niet zwak en je hoeft dit niet alleen te doen. Praat met je huisarts of verloskundige. Er is goede hulp beschikbaar en hoe eerder je erbij bent, hoe beter.

Somber tijdens je zwangerschap – zonder depressie

Ook als je geen zwangerschapsdepressie hebt, kun je je regelmatig somber voelen. Dat betekent niet dat er iets mis is met jou. Zwanger zijn is niet alleen fysiek zwaar, maar ook emotioneel intens. Je lichaam verandert, je hormonen gaan alle kanten op en je leven staat op z’n kop.

Mogelijke oorzaken van sombere gevoelens tijdens de zwangerschap:

• Hormonen: Je hormoonhuishouding verandert voortdurend en beïnvloedt je stemming. Vooral in het eerste en derde trimester kun je extra gevoelig zijn.
• Angst voor het onbekende: Misschien zie je op tegen de bevalling, vraag je je af hoe je leven gaat veranderen, of twijfel je of je het allemaal wel aankunt.
• Vermoeidheid: Slecht slapen, fysieke klachten en constante drukte kunnen ervoor zorgen dat je je leeg of overprikkeld voelt.
• Combinatie van verantwoordelijkheden: Werk, huishouden, zorgen voor andere kinderen, het is veel. En als er weinig ruimte voor rust is, stapelt alles zich op.
• Gebrek aan steun of begrip: Als je omgeving verwacht dat je vooral blij en dankbaar bent, kun je je eenzaam voelen met je sombere gevoelens.

Tips om met somberheid tijdens je zwangerschap om te gaan

Er lijkt geen magische handeling te zijn die je direct van alle somberheid in je zwangerschap af kan helpen, in ieder geval niet voor mij. Wel werkt het om een concreet overzicht te hebben van dingen die ik kan doen, zodat ik op die lastige momenten iets kan kiezen waar ik op dat moment wel voor open sta. Zie het als een soort keuzemenu en pas het menu aan op jouw eigen voorkeuren, we zijn allemaal anders.

1. Acceptatie

Jawel, het klinkt misschien wat suf, maar het eerste wat ik doe, is accepteren dat ik me zo voel. Ik herinner mezelf eraan dat het helemaal niet gek is. Dan zeg ik bijvoorbeeld: “Wat voel ik me verschrikkelijk! Maar logisch ook, ik ben zwanger en de hormonen gieren door m’n lijf.”

Die reden kun je natuurlijk aanpassen aan wat op dat moment voor jou klopt. Door dit zo te benoemen, kijk je even vanaf een afstandje naar jezelf, alsof je je eigen vriendin bent. We zijn vaak geneigd om allemaal redenen te bedenken waarom we ons niet zo zouden mogen voelen, maar dat werkt meestal averechts. Uiteindelijk voel je je dan alleen maar slechter.

2. Praat of schrijf het van je af

Durf eerlijk te zijn tegen je partner, een vriendin of je verloskundige. Soms lucht het al enorm op om gewoon te kunnen zeggen: “Ik voel me niet goed.”

Zelf merk ik dat ik niet altijd de behoefte heb om mijn gevoelens met anderen te delen. Dan helpt het om me even terug te trekken en erover te schrijven. Het hoeft geen mooie tekst te zijn, het mag vol spelfouten staan, in m’n lelijkste handschrift. Soms scheur ik het daarna kapot en gooi ik het weg. Ook dát kan opluchten.

Een andere fijne manier om te spuien: stuur jezelf een spraakberichtje. Je kunt jezelf geen WhatsApp sturen, maar wel als je een groepsapp maakt (bijvoorbeeld met je partner), hem/haar eruit gooit en de groep laat bestaan. Zo zit je alleen in een chat met jezelf. Even lekker hardop klagen zonder dat iemand het hoort, werkt verrassend goed.

3. Slapen

We weten allemaal stiekem wel hoe goed slaap werkt voor je mentale welzijn. Als ik een nacht slecht geslapen heb, ben ik de dag erna echt een minder gezellig mens. Toch vind ik het zelf altijd moeilijk om genoeg te slapen, zeker als je een kind hebt die ’s nachts regelmatig wakker is en/of een enorme vroege vogel is. Wanneer je kind/kinderen slapen heb je zelf meestal twee keuzes: even tijd voor jezelf óf vroeg naar bed? Tijd voor jezelf wint vaak, dat is behoorlijk schaars in het ouderschap. Helaas werkt dat je slaaptekort weer in de hand. Kies dus afwisselend voor tijd voor jezelf en voor vroeg naar bed. Spreek overdag al met jezelf af dat je bijvoorbeeld om 20:00u vanavond richting je bed gaat. Het is wat saaier maar vaak voel je je de dag erna een stuk fijner!

4. Yoga of wandelen

Hier kan bij jou natuurlijk ook iets anders staan, maar voor mij is yoga de manier om weer in contact te komen met mijn lichaam en geest. De rustige somatische bewegingen van yoga en de diepe bewuste ademhaling helpen het zenuwstelsel te kalmeren en zorgen ervoor dat mijn lichaam als vanzelf vanuit de paniekstand naar de ontspanningsstand gaat. In deze playlist vind je onder andere korte zwangerschapsyoga sessies voor thuis. Mocht je opzoek zijn naar een manier om jouw lichaam en geest optimaal te ondersteunen tijdens de hele zwangerschap, bekijk dan de cursus Moederlicht zwanger.

Wandelen in de natuur kan voor mij hetzelfde effect hebben, je zintuigen worden tegelijkertijd geprikkeld door de geuren en beelden om je heen wat er wederom voor zorgt dat je uit je hoofd en naar je lichaam zakt. Vaak begin ik de wandeling met een podcast of luisterboek om mijn brein eerst wat af te leiden, wanneer ik een paar minuten onderweg ben probeer ik in stilte te lopen en wordt het steeds rustiger in mijn hoofd.

5. Dansen

Dansen is een geweldige manier om negatieve energie van je af te schudden, en het is makkelijk om even snel te doen. Zet je favoriete nummer op en dans zo wild en gek als je maar wilt. Dit kan zelfs samen met je kinderen, waardoor het super laagdrempelig is.

Naast het afschudden van die negatieve energie, maakt je lichaam geluksstofjes aan, waardoor je je meteen wat beter kunt voelen. Dit geldt trouwens voor alle vormen van beweging! Wil je het groots aanpakken? Kijk dan eens naar een ecstatic dance evenement in jouw omgeving. Daar dansen mensen zo vrij als ze willen zonder alcohol of drugs, wat het perfect maakt voor zwangere vrouwen.

6. Plan iets met vriendinnen

Even geen mama of mama-to-be zijn: plan iets leuks met je vriendinnen. Het liefst echt een activiteit samen, bijvoorbeeld pottenbakken, karaoke, schilderen of een workshop koken. Eigenlijk maakt het niet uit wat je doet zolang het je even uit je hoofd haalt. Tijdens de zwangerschap zijn we zoveel bezig met het zwanger zijn en misschien daarnaast nog mama zijn, er lijkt bijna geen ruimte te zijn voor jou als persoon. Door samen met je vriendinnen uit je comfortzone te gaan maak je weer contact met de vrouw die jij ook nog bent.

7. Meditatie

Meditatie doet wonderen voor je geest. Het helpt je om afstand te nemen van je gedachten, zodat je minder heen en weer geslingerd wordt door je emoties in het dagelijks leven. En nee, je hoeft niet een half uur te zitten, 5 tot 10 minuten is al geweldig. Er zijn talloze meditaties online die je kunt volgen, maar je kunt ook gewoon in stilte zitten met een timer voor een paar minuten. In de podcast Moederlicht Meditaties vind je een hele bibliotheek zodat er hopelijk ook voor jou iets fijns tussen zit!

Als je overspoeld wordt door gedachten of emoties, kan het lastig zijn om meteen stil te zitten. Begin dan eerst met het “uitschudden” van die energie. Spring bijvoorbeeld een paar keer, schud jezelf letterlijk uit of dans even. Zo creëer je ruimte voor rust en kun je daarna makkelijker mediteren.

Met de online cursus Moederlicht zwanger heb je toegang tot zowel yogalessen als meditaties die jouw begeleiden tijdens de gehele zwangerschap.

8. Creatieve expressie

Soms kan het helpen om jezelf op een creatieve manier uit te drukken. Dit hoeft helemaal niet perfect of ‘mooi’ te zijn, maar het kan je emoties op een andere manier verwerken. Of het nu schilderen, tekenen, knutselen of iets anders is — creatieve expressie helpt je vaak om gevoelens die moeilijk in woorden te vangen zijn, een plek te geven. Het proces zelf is belangrijker dan het resultaat. Dit geeft ruimte voor je emoties en kan je helpen jezelf beter te begrijpen. Mocht je al kinderen hebben kun je samen een creatief moment inplannen en zelf ook helemaal losgaan met alle knutselspullen die jullie in huis hebben.

9. Plan momenten van rust in

Het klinkt misschien simpel, maar het is essentieel: plan bewust momenten van rust in. Tijdens de zwangerschap heb je vaak veel aan je hoofd en kan het voelen alsof je geen tijd voor jezelf hebt. Toch is het belangrijk om af en toe stil te staan en te zorgen dat je energie op kunt laden. Pak die gezinsagenda erbij en schrijf op wanneer jij even de tijd voor jezelf neemt en dus niet gestoord kunt worden. Dit kan een moment zijn van complete stilte, even met je ogen dicht liggen, een boek lezen, of simpelweg je favoriete serie kijken. Hoe klein het ook lijkt, die momenten kunnen wonderen doen voor je welzijn en helpen je om weer op te laden, zowel mentaal als fysiek. Als extra bonus kun je in deze momenten van rust gaan liggen met je benen omhoog, bijvoorbeeld tegen de muur of op een stapel kussens, dit geeft jouw lichaam het signaal dat het mag ontspannen en helpt bij vermoeide benen.

Tot slot

Wees niet te streng voor jezelf en vergelijk jezelf niet met een ander. Je bent geen slechtere moeder doordat je je nu zo somber voelt. Juist door ruimte te geven aan deze emotie en ernaar te handelen geef jij het goede voorbeeld. De zwangerschap is nou eenmaal een intense periode in je leven en vraagt veel van je lichaam en mentale gemoedstoestand. Jij doet het helemaal goed precies zoals je het doet!